Shëndeti mendor dhe fëmijët: Çfarë nuk duhet të neglizhojnë prindërit?

Shëndeti mendor i fëmijëve është po aq i rëndësishëm sa shëndeti fizik. Një fëmijë mund të duket i shëndetshëm nga jashtë, të shkojë në shkollë, të luajë dhe të ndjekë rutinën e përditshme, por kjo nuk do të thotë gjithmonë se gjithçka është në rregull emocionalisht. Shumë fëmijë nuk dinë t’i shprehin qartë ndjenjat, frikërat apo shqetësimet e tyre, sepse ende nuk kanë fjalorin, pjekurinë apo sigurinë për ta bërë këtë.

Për këtë arsye, prindërit kanë një rol shumë të rëndësishëm në vëzhgimin e ndryshimeve të vogla që mund të tregojnë se fëmija ka nevojë për mbështetje. Ndryshimet në sjellje, mungesa e përqendrimit, vështirësitë në gjumë, tërheqja nga aktivitetet e zakonshme apo reagimet e forta emocionale nuk duhen parë gjithmonë si “fazë kalimtare”. Ndonjëherë ato janë sinjale që fëmija po përjeton një shqetësim emocional dhe ka nevojë për ndihmë profesionale.

Pranë Family Hospital, specialistët ofrojnë mbështetje për fëmijët dhe udhëzim për prindërit, me qëllim që çdo fëmijë të ketë mundësinë të zhvillohet në mënyrë të shëndetshme, të sigurt dhe të ekuilibruar emocionalisht.

Pse shëndeti mendor i fëmijëve duhet marrë seriozisht?

Fëmijëria është periudha ku ndërtohen shumë nga bazat e personalitetit, vetëbesimit, mënyrës së komunikimit dhe aftësisë për të përballuar emocionet. Një fëmijë që ndihet i sigurt, i dëgjuar dhe i mbështetur ka më shumë gjasa të zhvillojë marrëdhënie të shëndetshme me veten dhe me të tjerët.

Megjithatë, fëmijët mund të përballen me stres, frikë, ankth, pasiguri, presion shkollor, vështirësi sociale, bullizëm, ndryshime familjare apo ngjarje që i ndikojnë emocionalisht. Edhe pse të rriturve këto situata mund t’u duken të vogla, për një fëmijë mund të jenë shumë të rënda.

Shëndeti mendor nuk lidhet vetëm me probleme të mëdha apo diagnoza të rënda. Ai përfshin mënyrën si fëmija ndihet, si mendon, si reagon, si lidhet me të tjerët dhe si përballon situatat e përditshme. Kur një fëmijë përjeton vështirësi emocionale për një kohë të gjatë, kjo mund të ndikojë në sjelljen, mësimin, gjumin, oreksin dhe marrëdhëniet me familjen apo bashkëmoshatarët.

Fëmijët nuk flasin gjithmonë me fjalë

Një nga arsyet pse prindërit mund të mos e kuptojnë menjëherë shqetësimin e fëmijës është sepse fëmijët shpesh nuk e shprehin problemin në mënyrë të drejtpërdrejtë. Ata mund të mos thonë “jam në ankth”, “jam i trishtuar” apo “kam frikë”. Në vend të kësaj, shqetësimi mund të shfaqet përmes sjelljes.

Një fëmijë që më parë ishte i qetë mund të bëhet më nervoz, më i tërhequr ose më i ndjeshëm. Një fëmijë që shkonte me dëshirë në shkollë mund të fillojë të ankohet shpesh për dhimbje barku apo dhimbje koke. Një tjetër mund të ketë vështirësi në gjumë, të zgjohet natën, të ketë makthe apo të mos dojë të flejë vetëm.

Këto shenja nuk nënkuptojnë gjithmonë një problem serioz, por janë arsye për të qenë më të vëmendshëm. Sjellja është shpesh gjuha me të cilën fëmijët tregojnë se diçka nuk shkon.

Ndryshimet në sjellje që nuk duhen neglizhuar

Prindërit e njohin më mirë se kushdo fëmijën e tyre. Prandaj, kur vërejnë një ndryshim të vazhdueshëm në mënyrën si fëmija sillet, reagon apo komunikon, është e rëndësishme të mos e injorojnë.

Disa fëmijë mund të bëhen më agresivë, të irritohen lehtë, të shpërthejnë në të qara ose të reagojnë fort për gjëra të vogla. Të tjerë mund të mbyllen në vetvete, të flasin më pak, të shmangin lojën, të mos duan të takojnë miqtë apo të humbasin interesin për aktivitetet që më parë i pëlqenin.

Edhe ndryshimet në oreks, lodhja e vazhdueshme, mungesa e energjisë, frika e tepërt, varësia e madhe nga prindi ose refuzimi për të shkuar në shkollë mund të jenë sinjale që kërkojnë vëmendje. Nëse këto sjellje zgjasin, përsëriten shpesh ose ndikojnë në jetën e përditshme të fëmijës, konsultimi me një specialist është një hap i rëndësishëm.

Mungesa e përqendrimit: jo gjithmonë është thjesht “përtaci”

Shpesh, kur një fëmijë nuk përqendrohet në mësime, prindërit ose mësuesit mund ta interpretojnë si mungesë dëshire, dembelizëm apo mungesë disipline. Por në shumë raste, vështirësia në përqendrim mund të lidhet me faktorë emocionalë.

Një fëmijë që është i shqetësuar, i stresuar, i lodhur emocionalisht ose i mbingarkuar mund ta ketë shumë të vështirë të përqendrohet. Mendja e tij mund të jetë e zënë me frikëra, pasiguri, probleme sociale apo ndjenja që nuk di si t’i menaxhojë.

Kjo mund të reflektohet në rënie të rezultateve në shkollë, harresë, vështirësi për të përfunduar detyrat, mungesë motivimi apo shpërqendrim të vazhdueshëm. Në vend që fëmija të qortohet menjëherë, është e rëndësishme të kuptohet çfarë qëndron pas këtij ndryshimi.

Vështirësitë në gjumë dhe lidhja me emocionet

Gjumi është një tregues shumë i rëndësishëm i mirëqenies së fëmijës. Kur një fëmijë fle mirë, trupi dhe mendja kanë mundësi të pushojnë, të rikuperohen dhe të funksionojnë më mirë gjatë ditës. Por kur gjumi prishet, kjo mund të ndikojë në humor, përqendrim, sjellje dhe energji.

Vështirësitë në gjumë mund të shfaqen në forma të ndryshme. Fëmija mund të ketë vështirësi për ta zënë gjumi, të zgjohet shpesh natën, të ketë makthe, të kërkojë vazhdimisht praninë e prindit ose të zgjohet i lodhur në mëngjes.

Në disa raste, problemet me gjumin mund të lidhen me ankthin, frikërat, ndryshimet në rutinë, tensionin në familje, stresin në shkollë ose përvoja që fëmija nuk i ka përpunuar emocionalisht. Nëse vështirësitë në gjumë vazhdojnë, është mirë të kërkohet këshillim profesional.

Ankthi te fëmijët: si mund të shfaqet?

Ankthi nuk është vetëm problem i të rriturve. Edhe fëmijët mund të përjetojnë ankth, por shpesh e shfaqin ndryshe. Një fëmijë me ankth mund të bëjë shumë pyetje për sigurinë, të ketë frikë nga ndarja me prindin, të shqetësohet shumë për shkollën, të ketë frikë nga gabimet ose të shmangë situata të caktuara.

Ndonjëherë ankthi shfaqet edhe me simptoma fizike, si dhimbje barku, të përziera, dhimbje koke, tension, djersitje ose ndjesi lodhjeje. Këto ankesa janë reale për fëmijën dhe nuk duhen neglizhuar, edhe kur analizat mjekësore nuk tregojnë një problem fizik.

Mbështetja e duhur mund ta ndihmojë fëmijën të kuptojë emocionet, të mësojë mënyra të shëndetshme për t’i përballuar dhe të ndihet më i sigurt.

Trishtimi dhe izolimi: kur duhet të shqetësohemi?

Është normale që fëmijët të kenë ditë kur janë më të trishtuar, më të lodhur ose më pak të motivuar. Por kur trishtimi zgjat për një periudhë më të gjatë dhe shoqërohet me izolim, humbje interesi, mungesë energjie apo ndryshime të dukshme në sjellje, prindërit duhet të jenë të vëmendshëm.

Një fëmijë që nuk do të luajë, nuk kënaqet më me gjërat që i pëlqenin, shmang familjarët apo miqtë, qan shpesh ose duket vazhdimisht i mërzitur, mund të ketë nevojë për ndihmë. Në këto raste, është e rëndësishme që prindi të mos e minimizojë situatën me shprehje si “do t’i kalojë” apo “mos e tepro”.

Fëmijët kanë nevojë të ndihen të dëgjuar dhe të marrë seriozisht. Një bisedë e qetë dhe një konsultë me specialistin mund të jenë hapi i parë drejt përmirësimit.

Roli i prindërve: dëgjoni pa gjykuar

Prindërit nuk duhet të jenë psikologë për të ndihmuar fëmijën e tyre, por mund të krijojnë një ambient ku fëmija ndihet i sigurt të flasë. Kjo nis me dëgjimin. Kur fëmija përpiqet të tregojë diçka, është e rëndësishme të mos ndërpritet, të mos turpërohet dhe të mos qortohet menjëherë.

Fjalitë si “nuk ka asgjë”, “mos qaj”, “je shumë i ndjeshëm” apo “kjo nuk është problem” mund ta bëjnë fëmijën të mbyllet edhe më shumë. Në vend të kësaj, prindi mund të thotë: “E kuptoj që kjo të ka shqetësuar”, “më trego pak më shumë” ose “jam këtu për të të ndihmuar”.

Ky lloj komunikimi i jep fëmijës mesazhin se emocionet e tij janë të vlefshme dhe se nuk është vetëm.

Kur duhet kërkuar ndihmë profesionale?

Kërkimi i ndihmës profesionale nuk duhet parë si shenjë dështimi nga prindi. Përkundrazi, është një hap i përgjegjshëm dhe i kujdesshëm. Ashtu siç çojmë fëmijën te pediatri kur ka temperaturë apo dhimbje, duhet të kërkojmë ndihmë edhe kur shohim se ai po përjeton vështirësi emocionale.

Konsulta me specialistin rekomandohet kur ndryshimet në sjellje zgjasin, kur fëmija ka vështirësi të vazhdueshme në gjumë, kur përqendrimi bie ndjeshëm, kur ka frikëra të tepërta, kur shmang shkollën, kur izolohet, kur shpërthen shpesh emocionalisht ose kur prindi ndjen se nuk po arrin ta ndihmojë dot vetëm.

Një specialist mund të vlerësojë situatën, të kuptojë më mirë nevojat e fëmijës dhe të udhëzojë prindërit se si të veprojnë në mënyrë të përshtatshme.

Mbështetje për fëmijët dhe udhëzim për prindërit pranë Family Hospital

Te Family Hospital, specialistët ofrojnë mbështetje për fëmijët dhe këshillim për prindërit, duke synuar një zhvillim të shëndetshëm emocional dhe mendor. Çdo fëmijë është i ndryshëm, prandaj edhe qasja duhet të jetë e personalizuar, e kujdesshme dhe e përshtatur me moshën, karakterin dhe situatën familjare.

Mbështetja profesionale mund ta ndihmojë fëmijën të kuptojë emocionet, të përmirësojë komunikimin, të përballojë më mirë stresin dhe të zhvillojë vetëbesim. Në të njëjtën kohë, prindërit marrin udhëzime praktike për mënyrën si të komunikojnë, si të reagojnë dhe si ta mbështesin fëmijën në përditshmëri.

Shëndeti mendor i fëmijës nuk është diçka që duhet trajtuar vetëm kur problemi bëhet i madh. Sa më herët të kërkohet ndihmë, aq më lehtë mund të kuptohet situata dhe të ndërtohet mbështetja e duhur.

Mos i neglizhoni sinjalet e vogla

Fëmijët shpesh na tregojnë se kanë nevojë për ndihmë përmes sjelljes, jo përmes fjalëve. Një ndryshim në gjumë, një rënie e përqendrimit, një sjellje më e mbyllur apo shpërthime emocionale të përsëritura mund të jenë mënyra e tyre për të thënë se diçka nuk shkon.

Prindërit nuk duhet të alarmohen për çdo ndryshim të vogël, por duhet të jenë të vëmendshëm kur këto ndryshime zgjasin, përsëriten ose ndikojnë në jetën e përditshme të fëmijës. Ndihma në kohën e duhur mund të bëjë një ndryshim të madh në mirëqenien e tij.

Këshillohuni me specialistët tanë

Nëse keni vënë re ndryshime në sjelljen e fëmijës, vështirësi në përqendrim, probleme me gjumin, ankth, izolim apo shqetësime të tjera emocionale, mos i lini pas dore. Një konsultë me specialistin mund t’ju ndihmojë të kuptoni më mirë çfarë po ndodh dhe si mund ta mbështesni fëmijën tuaj.

Te Family Hospital, jemi pranë jush dhe fëmijës tuaj me kujdes, profesionalizëm dhe udhëzim të specializuar.

Këshillohuni me specialistët tanë për çdo shqetësim.

Na kontaktoni:
📞Tel: +355 44 50 50 55
📞Cel: +355 69 60 60 620

Ndodhemi tek:
📍Rr.Kongresi i Manastirit, Tiranë