Skaner apo rezonancë magnetike: cili ekzaminim ju duhet?

Mjeku ju ka rekomanduar një ekzaminim imazherik dhe pyetja e parë që lind është: skaner apo rezonancë magnetike? Të dyja ekzaminimet japin imazhe të detajuara të brendësisë së trupit, por funksionojnë ndryshe, zgjasin ndryshe dhe nuk janë të përshtatshme për të njëjtat probleme.

Shpesh pacientët mendojnë se rezonanca është “më e mirë” sepse zgjat më shumë ose sepse nuk ka rrezatim. Në fakt, nuk ka një ekzaminim më të mirë se tjetri në çdo rast. Ka ekzaminim më të përshtatshëm për pyetjen që mjeku kërkon t’i japë përgjigje.

Në këtë artikull shpjegojmë me fjalë të thjeshta ndryshimet kryesore, kur përdoret secili ekzaminim dhe çfarë duhet t’i tregoni mjekut përpara se ta kryeni.

Çfarë është skaneri (CT)?

Skaneri, i njohur edhe si CT ose tomografi e kompjuterizuar, përdor rreze X që rrotullohen rreth trupit. Kompjuteri i përpunon të dhënat dhe krijon imazhe në prerje tërthore, si “feta” të trupit, të cilat mund të shihen edhe në tre dimensione.

Ekzaminimi është i shpejtë. Vetë skanimi zgjat vetëm pak sekonda, ndërsa e gjithë procedura, përfshirë pozicionimin, zakonisht zgjat rreth 10–15 minuta. Aparati ka formën e një unaze të hapur, ndaj shumica e pacientëve nuk ndihen të mbyllur.

Nëse doni të dini më shumë për sigurinë e këtij ekzaminimi, lexoni artikullin tonë: A është skaneri (CT) i dëmshëm për trupin?

Çfarë është rezonanca magnetike (MRI)?

Rezonanca magnetike nuk përdor rreze X. Ajo krijon imazhet me anë të një fushe magnetike të fortë dhe valëve të radios. Rezultati janë imazhe shumë të detajuara, sidomos të indeve të buta: trurit, palcës kurrizore, muskujve, ligamenteve, kërcit dhe shumë organeve të brendshme.

Ekzaminimi zgjat më shumë, zakonisht 20–40 minuta, në varësi të zonës që ekzaminohet. Gjatë kësaj kohe duhet të qëndroni pa lëvizur brenda një tuneli, ndërsa aparati lëshon zhurma të forta ritmike. Për këtë arsye, pacientëve u jepen kufje ose tapa për veshët.

Skaner apo rezonancë magnetike: ndryshimet kryesore

• Rrezatimi: skaneri përdor një dozë rrezatimi jonizues; rezonanca nuk përdor rrezatim.
• Kohëzgjatja: skaneri kryhet brenda pak minutash; rezonanca zgjat më shumë.
• Detajet: skaneri është shumë i mirë për kockat, mushkëritë, gjakderdhjet dhe gjendjet urgjente; rezonanca jep më shumë detaje për indet e buta, nervat dhe nyjet.
• Komoditeti: skaneri është i hapur dhe më i qetë; rezonanca është më e zhurmshme dhe kërkon më shumë durim.
• Metalet në trup: për skanerin zakonisht nuk përbëjnë problem; për rezonancën duhen deklaruar gjithmonë paraprakisht.

Pra, kur pyetja është skaner apo rezonancë magnetike, zgjedhja nuk bëhet sipas asaj që duket më moderne, por sipas organit që duhet parë dhe dyshimit që ka mjeku.

Kur rekomandohet zakonisht skaneri?

Falë shpejtësisë, skaneri është ekzaminimi i parë në shumë situata urgjente. Ai rekomandohet shpesh për:

• Goditje në kokë dhe aksidente, për të parë gjakderdhje ose fraktura.
• Dyshim për iktus (insult) në orët e para, për të dalluar nëse ka gjakderdhje në tru.
• Dhimbje të forta barku, si në dyshim për apendicit, gurë në veshka ose komplikacione të tjera.
• Probleme të mushkërive, si nyje pulmonare ose infeksione të rënda.
• Fraktura komplekse dhe probleme të kockave.
• Vlerësimin dhe ndjekjen e disa sëmundjeve onkologjike.

Në disa raste skaneri kryhet me kontrast, një lëng që injektohet në venë dhe e bën më të qartë pamjen e enëve të gjakut dhe të organeve. Si të përgatiteni për këtë, e kemi shpjeguar te artikulli Çfarë duhet të bëni përpara se të kryeni një CT scan.

Kur rekomandohet zakonisht rezonanca magnetike?

Rezonanca zgjidhet kur mjeku ka nevojë të shohë detaje të imëta të indeve të buta. Ajo përdoret shpesh për:

• Trurin, në rastet e dhimbjeve të kokës që kërkojnë vlerësim, marramendjeve, epilepsisë ose sëmundjeve neurologjike.
• Shtyllën kurrizore, për hernie diskale dhe ngjeshje të nervave, si në rastet e dhimbjes së mesit që zbret në këmbë.
• Nyjet, si gjurin, shpatullën ose kyçin e këmbës, për menisqet, ligamentet dhe tendinat.
• Organet e legenit, si mitrën, vezoret dhe prostatën.
• Mëlçinë, pankreasin dhe rrugët biliare, në raste të caktuara.
• Veshin e brendshëm dhe nervin e dëgjimit, për shembull në dyshim për neurinomë akustike.

Edhe rezonanca mund të kryhet me kontrast, por lënda e kontrastit është e ndryshme nga ajo e skanerit. Mjeku vendos nëse nevojitet, sipas pyetjes klinike.

Kush duhet të ketë kujdes me rezonancën magnetike?

Fusha magnetike e aparatit është shumë e fortë dhe vepron gjatë gjithë kohës, edhe kur aparati nuk po skanon. Prandaj, përpara ekzaminimit do t’ju pyesin nëse keni:

• Stimulues kardiak (pacemaker) ose defibrilator të implantuar.
• Implant koklear (për dëgjimin) ose pompë të implantuar medikamentesh.
• Kapëse metalike në enët e gjakut të trurit.
• Copëza metali në trup, sidomos në sy, për shembull nga puna me metale.
• Protezë, vida ose pllaka ortopedike.
• Tatuazhe të mëdha ose të reja.

Shumë pajisje moderne janë të përshtatshme për rezonancë në kushte të caktuara, ndaj prania e tyre nuk do të thotë automatikisht se ekzaminimi nuk mund të kryhet. Megjithatë, vendimi merret vetëm pasi stafi të njohë llojin e saktë të pajisjes. Merrni me vete kartelën ose dokumentin e implantit, nëse e keni. Udhëzime të hollësishme për sigurinë gjatë rezonancës jep edhe RadiologyInfo, faqja e shoqatave amerikane të radiologjisë (në anglisht).

Nëse vuani nga klaustrofobia, tregojeni që në fillim. Mjeku mund t’ju shpjegojë si të përgatiteni ose, në raste të caktuara, mund të sugjerojë një qetësues të lehtë.

Po në shtatzëni dhe te fëmijët?

Gjatë shtatzënisë, kur ekzaminimi është i domosdoshëm, zakonisht preferohen ekografia dhe rezonanca, sepse nuk përdorin rrezatim. Skaneri nuk ndalohet absolutisht dhe në urgjenca mund të jetë zgjedhja e duhur, por gjithmonë duhet t’i tregoni mjekut nëse jeni ose mund të jeni shtatzënë.

Edhe te fëmijët mjekët përpiqen të shmangin rrezatimin e panevojshëm. Megjithatë, te fëmijët e vegjël rezonanca mund të jetë e vështirë, sepse kërkon qëndrim pa lëvizur për një kohë të gjatë.

A mund të zgjedh vetë cilin ekzaminim të bëj?

Është e kuptueshme që të keni një preferencë, por ekzaminimi duhet të zgjidhet nga mjeku. Ai nis nga simptomat, ekzaminimi klinik dhe dyshimi diagnostik. Një rezonancë e kryer kur nevojitej skaner, ose anasjelltas, mund të mos japë përgjigjen e duhur dhe mund t’ju detyrojë të bëni një ekzaminim të dytë.

Ndonjëherë të dyja ekzaminimet plotësojnë njëra-tjetrën. Për shembull, skaneri mund të kryhet në urgjencë dhe rezonanca më vonë, për të sqaruar më mirë një problem.

Për kontrollet e plota pa rrezatim, në raste të caktuara mund të rekomandohet edhe rezonanca e gjithë trupit (DWB).

Çfarë duhet t’i tregoni mjekut para ekzaminimit?

• Nëse jeni ose mund të jeni shtatzënë.
• Nëse keni implante, pajisje elektronike ose metal në trup.
• Nëse keni pasur reaksion alergjik ndaj kontrastit më parë.
• Nëse keni probleme me veshkat ose diabet.
• Nëse vuani nga klaustrofobia.
• Cilat barna përdorni rregullisht.

Merrni me vete edhe ekzaminimet e mëparshme. Krahasimi me imazhet e vjetra e ndihmon shumë radiologun të vlerësojë nëse ka ndryshime.

Pyetje të shpeshta

Cili është ndryshimi mes skanerit dhe rezonancës?

Skaneri përdor rreze X, është i shpejtë dhe shumë i mirë për kockat, mushkëritë dhe urgjencat. Rezonanca përdor fushë magnetike dhe valë radio, nuk ka rrezatim dhe jep më shumë detaje për indet e buta, trurin, shtyllën kurrizore dhe nyjet.

A është rezonanca më e saktë se skaneri?

Jo në çdo rast. Rezonanca është më e detajuar për indet e buta, ndërsa skaneri është shpesh më i dobishëm për kockat, mushkëritë dhe gjendjet urgjente. Saktësia varet nga problemi që kërkohet.

Sa zgjat një skaner dhe sa zgjat një rezonancë?

Një skaner zgjat zakonisht rreth 10–15 minuta, ndërsa një rezonancë magnetike rreth 20–40 minuta, në varësi të zonës dhe nëse përdoret kontrast.

A mund të bëj rezonancë nëse kam pacemaker?

Disa pacemaker-ë modernë lejojnë rezonancën në kushte të caktuara, të tjerët jo. Vendimi merret vetëm pasi të njihet modeli i saktë i pajisjes, ndaj sillni dokumentin e saj dhe informoni stafin që në fillim.

Skaner dhe rezonancë magnetike në Family Hospital

Nëse nuk jeni të sigurt nëse ju duhet skaner apo rezonancë magnetike, filloni me një konsultë te mjeku specialist. Ai do t’ju rekomandojë ekzaminimin e duhur sipas simptomave dhe historisë suaj mjekësore.

Departamenti i Imazherisë në Family Hospital ofron skaner (CT), rezonancë magnetike, grafi, ekografi dhe mamografi, me interpretim nga mjekë radiologë dhe mundësi konsulte me specialistin përkatës.

Për rezervime, telefononi ose shkruani në WhatsApp: +355 69 606 0620.

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun. Zgjedhja e ekzaminimit bëhet gjithmonë nga mjeku, sipas rastit tuaj.