Artriti apo artroza? Si të dalloni dhimbjen dhe ngurtësinë e kyçeve

Dhimbja dhe ngurtësia e kyçeve mund të lidhen me artrozën, artritin inflamator ose shkaqe të tjera. Artroza zakonisht jep dhimbje që shtohet me përdorimin e kyçit dhe ngurtësi më të shkurtër në mëngjes. Artriti inflamator mund të shoqërohet me ënjtje dhe ngurtësi më të zgjatur. Megjithatë, simptomat mbivendosen dhe dallimi kërkon vlerësim mjekësor.

Nëse ju dhembin gjunjët gjatë ecjes, gishtat ndihen të ngurtë kur zgjoheni ose keni vështirësi të hapni një kavanoz, është e natyrshme të pyesni nëse bëhet fjalë për artrit apo artrozë. Këto fjalë përdoren shpesh si të kishin të njëjtin kuptim, por njohja e ndryshimit ndihmon për të kuptuar pse trajtimi nuk është i njëjtë për çdo pacient.

Çfarë ndryshimi ka ndërmjet artritit dhe artrozës?

“Artrit” është një term i gjerë që përfshin disa sëmundje të kyçeve. Artroza, e quajtur edhe osteoartrit, është një prej tyre. Në përdorimin e përditshëm, kur njerëzit thonë “artrit apo artrozë”, zakonisht po krahasojnë artritin inflamator me artrozën.

Te artroza ndryshon struktura e artikulacionit, përfshirë kërcin mbrojtës në skajet e kockave. Ajo prek shpesh gjunjët, ijet dhe kyçet e vogla të duarve. Mosha, dëmtimet e mëparshme dhe pesha e tepërt mund të ndikojnë në rrezikun për ta zhvilluar.

Artriti reumatoid është një shembull i artritit inflamator. Ai është sëmundje autoimune: sistemi imunitar sulmon gabimisht indet që veshin artikulacionet, duke shkaktuar inflamacion. Mund të prekë edhe pjesë të tjera të trupit dhe të shoqërohet me lodhje të përgjithshme.

Prandaj, fjala “artrit” nuk mjafton për të përcaktuar diagnozën. Duhet sqaruar lloji dhe mënyra si po ndikon te pacienti.

Çfarë mund të tregojë mënyra si shfaqet dhimbja?

Përshkrimi i simptomave i jep mjekut informacion të rëndësishëm. Nuk ka rëndësi vetëm ku dhemb, por edhe kur fillon shqetësimi dhe sa zgjat.

Veçoria	Më tipike për artrozën	Mund të sugjerojë artrit inflamator
Dhimbja	Shtohet me përdorimin e kyçit	Mund të shoqërohet me inflamacion të vazhdueshëm
Ngurtësia në mëngjes	Zakonisht mungon ose zgjat më pak se 30 minuta	Mund të zgjasë më shumë
Ënjtja	Mund të jetë e pranishme	Është shenjë e rëndësishme për vlerësim
Gjendja e përgjithshme	Shqetësimi përqendrohet te artikulacioni	Mund të ketë lodhje ose simptoma të tjera

Këto janë prirje orientuese, jo kritere për vetëdiagnostikim. Artroza gjithashtu mund të japë ënjtje dhe simptomat ndryshojnë nga një pacient te tjetri.

Në konsultë, përshkruajeni shqetësimin me shembuj konkretë. “Më duhen disa minuta të lëviz duart para se të vishem” ose “dhimbja shtohet pas ecjes” janë informacione më të dobishme sesa vetëm “kam reumatizëm”.

Kur duhet të konsultoheni me reumatologun?

Dhimbja, ënjtja ose ngurtësia e pashpjeguar që vazhdon duhet kontrolluar. Kur dyshohet artrit inflamator, vlerësimi nga reumatologu ndihmon në përcaktimin e diagnozës dhe trajtimit.

Diagnostikimi i hershëm ka rëndësi të veçantë te artriti reumatoid. Trajtimi në kohë mund të ulë rrezikun e dëmtimit të kyçeve dhe të ndihmojë në kontrollin e sëmundjes.

Mos e shtyni konsultën vetëm sepse dhimbja qetësohet përkohësisht. Tregojini mjekut edhe episodet e mëparshme të ënjtjes, trajtimet që keni përdorur dhe ndikimin në punë ose në aktivitetet e zakonshme.

Si përcaktohet diagnoza?

Vlerësimi fillon me historinë e simptomave dhe ekzaminimin e kyçeve. Mjeku kontrollon lëvizshmërinë, ënjtjen dhe zonat e dhimbshme, pastaj përcakton nëse nevojiten analiza apo imazheri.

Kur dyshohet artrit reumatoid, mund të kërkohen analiza si CRP, sedimentacioni, faktori reumatoid dhe antitrupat anti-CCP. Asnjë analizë e vetme nuk e konfirmon ose e përjashton përfundimisht këtë diagnozë. Rezultatet interpretohen së bashku me ekzaminimin dhe simptomat.

Kjo do të thotë se një rezultat pozitiv nuk duhet interpretuar i shkëputur nga gjendja klinike. Po ashtu, një rezultat negativ nuk e mbyll gjithmonë vlerësimin nëse shqetësimet vazhdojnë.

A nevojitet grafi, rezonancë apo skaner?

Jo çdo dhimbje kyçesh kërkon ekzaminim të avancuar. Artroza shpesh mund të diagnostikohet nga simptomat dhe ekzaminimi klinik, pa analiza ose radiografi shtesë.

Kur nevojitet, imazheria ndihmon për të vlerësuar inflamacionin, dëmtimin ose shkaqe të tjera. Në artritin reumatoid mund të përdoren radiografi dhe, sipas rastit, rezonancë magnetike.

Pyetja më e dobishme për specialistin është: “Çfarë informacioni do të na japë ky ekzaminim dhe si mund të ndryshojë trajtimin?”

Pse trajtimi ndryshon sipas diagnozës?

Te artriti reumatoid, trajtimi synon të kontrollojë inflamacionin dhe të ngadalësojë ose parandalojë dëmtimin e kyçeve. Mund të përfshijë barna që modifikojnë ecurinë e sëmundjes dhe, në raste të caktuara, trajtime biologjike. Këto përzgjidhen dhe monitorohen nga specialisti.

Barnat për dhimbjen mund të ndihmojnë me simptomat, por nuk zëvendësojnë trajtimin që kontrollon sëmundjen.

Te artroza, plani mund të përfshijë ushtrime të përshtatura, menaxhim të peshës, fizioterapi dhe trajtim për dhimbjen. Kirurgjia shqyrtohet në raste të përzgjedhura, kur shqetësimet janë të rëndësishme dhe trajtimet e tjera nuk kanë ndihmuar mjaftueshëm.

Qëllimet e trajtimit duhen lidhur me jetën tuaj: të ecni më mirë, të përdorni duart më lehtë ose të kryeni punën me më pak kufizime.

Si të përgatiteni për vizitën?

Përpara konsultës, shënoni:

• Cilat kyçe ju shqetësojnë dhe prej sa kohësh.
• Sa zgjat ngurtësia pasi zgjoheni.
• Nëse keni vënë re ënjtje ose ndryshime të dukshme.
• Cilat aktivitete janë bërë më të vështira.
• Çfarë barnash ose trajtimesh keni provuar.

Merrni me vete analizat dhe ekzaminimet e mëparshme. Nëse ënjtja shfaqet dhe largohet, fotografitë e bëra gjatë episodit mund të ndihmojnë në përshkrimin e asaj që keni vënë re.

Shenjat që kërkojnë vlerësim urgjent

Dhimbja e fortë dhe ënjtja që fillojnë papritur në një kyç, veçanërisht kur zona është e nxehtë ose e skuqur dhe shoqërohet me temperaturë, kërkojnë vlerësim urgjent.

Mos i konsideroni automatikisht si një përkeqësim të zakonshëm të artrozës.

Kontrolli i kyçeve në Family Hospital

Nëse dhimbja ose ngurtësia po kufizon aktivitetet tuaja, një vlerësim specialistik mund të ndihmojë në sqarimin e shkakut dhe planifikimin e trajtimit.

Family Hospital ofron konsulta reumatologjike për vlerësimin e sëmundjeve të kyçeve.

Për rezervime, telefononi ose shkruani në WhatsApp: +355 69 606 0620.