Kontrolli i nishaneve në verë: Kur duhet të shkoni te dermatologu?

Vera është një periudhë e mirë për t’i kushtuar më shumë vëmendje nishaneve, sepse lëkura ekspozohet më gjatë në diell dhe shumë zona të trupit janë më të dukshme. Një nishan që ndryshon formë, ngjyrë ose madhësi, që kruhet, gjakoset apo duket ndryshe nga të tjerët duhet të kontrollohet nga dermatologu pa pritur përfundimin e sezonit.

Pse kontrolli i nishaneve është i rëndësishëm gjatë verës?

Rrezet ultraviolet mund të dëmtojnë qelizat e lëkurës dhe ekspozimi i tepërt në diell lidhet me një rrezik më të lartë për zhvillimin e kancerit të lëkurës. Ky dëmtim mund të ndodhë gjatë gjithë vitit, por gjatë verës njerëzit kalojnë zakonisht më shumë kohë jashtë dhe ekspozojnë zona më të mëdha të trupit.

Vera mund të jetë gjithashtu momenti kur vini re një nishan që nuk e kishit parë më parë, për shembull në shpinë, shpatulla, këmbë ose në pjesë të tjera që zakonisht mbulohen nga rrobat.

Kjo nuk do të thotë se çdo nishan që duket më i errët pas ekspozimit në diell është i rrezikshëm. Megjithatë, çdo ndryshim i ri ose i vazhdueshëm duhet të vlerësohet, sidomos kur nishani fillon të duket ndryshe nga pjesa tjetër.

A janë të rrezikshme të gjitha nishanet?

Jo. Shumica e nishaneve janë të zakonshme dhe të padëmshme. Ato mund të jenë të sheshta ose të ngritura, me ngjyrë kafe, të zezë, rozë ose të ngjashme me ngjyrën e lëkurës.

Ajo që ka më shumë rëndësi është nëse një nishan po ndryshon. Melanoma mund të fillojë në një nishan ekzistues, por mund të shfaqet edhe si një njollë e re në një zonë ku më parë lëkura dukej normale.

Prandaj, nuk duhet të kontrollohen vetëm nishanet e mëdha ose shumë të errëta. Duhet t’i kushtohet vëmendje çdo njolle të re ose ndryshimi që nuk përputhet me pamjen e zakonshme të lëkurës suaj.

Si ta kuptoni nëse një nishan ka ndryshuar?

Një mënyrë e njohur për të vlerësuar nishanet është rregulli ABCDE.

Shkronja A lidhet me asimetrinë. Njëra gjysmë e nishanit nuk ngjan me gjysmën tjetër.

Shkronja B lidhet me kufijtë. Skajet mund të jenë të çrregullta, të mjegullta ose të ndërprera, në vend që të jenë të qarta dhe të njëtrajtshme.

Shkronja C lidhet me ngjyrën. Një nishan mund të ketë disa nuanca brenda tij, si kafe, e zezë, e kuqe, e bardhë ose blu.

Shkronja D lidhet me diametrin. Melanomat shpesh janë më të mëdha se rreth 6 milimetra kur diagnostikohen, por mund të jenë edhe më të vogla.

Shkronja E lidhet me zhvillimin. Çdo ndryshim në madhësi, formë, ngjyrë ose ndjesi është një arsye e rëndësishme për kontroll.

Rregulli ABCDE është i dobishëm, por nuk duhet përdorur për të vendosur diagnozën vetë. Një nishan mund të kërkojë kontroll edhe kur nuk i plotëson të gjitha këto karakteristika.

Çfarë është shenja e “nishanit ndryshe nga të tjerët”?

Shpesh, nishanet e të njëjtit person kanë një pamje të ngjashme. Mund të kenë të njëjtën ngjyrë, madhësi ose formë.

Një nishan që duket qartësisht ndryshe nga të tjerët mund të jetë një shenjë që meriton vlerësim. Mund të jetë më i errët, më i madh, me formë tjetër ose thjesht të krijojë përshtypjen se nuk i ngjan nishaneve të tjera.

American Academy of Dermatology këshillon kontrollin e një nishani që ndryshon, kruhet, gjakoset ose duket ndryshe nga të tjerët.

A duhet të kontrollohet një nishan që kruhet ose gjakoset?

Po. Kruarja, dhimbja, gjakosja, formimi i kores ose një plagë që nuk shërohet nuk duhen neglizhuar.

Një nishan mund të gjakoset pasi është gërvishtur ose kapur pas rrobave, por nëse gjakosja përsëritet ose ndodh pa një arsye të qartë, nevojitet kontroll dermatologjik.

Edhe një zonë e lëkurës që zmadhohet, ndryshon ngjyrë, krijon kore ose nuk shërohet për disa javë duhet të vlerësohet.

Si të bëni kontrollin e nishaneve në shtëpi?

Kontrolli duhet të kryhet në një ambient me ndriçim të mirë dhe, kur është e mundur, përpara një pasqyre të madhe.

Shikoni fytyrën, veshët, qafën, kraharorin, barkun, krahët, pëllëmbët dhe hapësirat ndërmjet gishtave. Më pas kontrolloni këmbët, shputat, pjesën ndërmjet gishtave dhe thonjtë.

Për shpinën, pjesën e pasme të qafës dhe kokën mund të përdorni një pasqyrë më të vogël ose të kërkoni ndihmën e një familjari. Lëvizni flokët në mënyrë që të shikoni edhe lëkurën e kokës.

Kontrolloni edhe zona që ekspozohen rrallë në diell. Melanoma mund të shfaqet në shputa, ndërmjet gishtave, poshtë thonjve ose në pjesë të tjera më pak të dukshme.

Mund të fotografoni nishanet që dëshironi të ndiqni, duke përdorur të njëjtin ndriçim dhe largësi. Fotografitë ndihmojnë për të vënë re ndryshime, por nuk e zëvendësojnë kontrollin me dermatoskop.

Çfarë është dermatoskopia?

Dermatoskopia është një ekzaminim gjatë të cilit dermatologu përdor një pajisje zmadhuese dhe të ndriçuar për të parë struktura të nishanit që nuk dallohen qartë me sy të lirë.

Ekzaminimi është i shpejtë dhe zakonisht pa dhimbje. Ai ndihmon dermatologun të vlerësojë ngjyrën, kufijtë, simetrinë dhe strukturën e lezionit.

Nëse një nishan duket i dyshimtë, dermatologu mund të rekomandojë heqjen dhe analizimin e tij në laborator. Për melanomën e dyshuar, biopsia me heqjen e lezionit është ekzaminimi kryesor për konfirmimin e diagnozës.

Një nishan nuk duhet hequr në qendër estetike ose të trajtohet me lazer pa u vlerësuar më parë nga dermatologu, sepse mund të humbasë mundësia për analizë të saktë të indit.

Kush duhet t’i kontrollojë nishanet më rregullisht?

Kontrollet janë veçanërisht të rëndësishme për personat që kanë shumë nishane, nishane të pazakonta ose histori të kancerit të lëkurës.

Rreziku mund të jetë më i lartë edhe te personat me lëkurë të çelët, flokë ose sy të çelët, histori familjare të melanomës, djegie të shpeshta nga dielli ose përdorim të solariumeve.

Megjithatë, kanceri i lëkurës mund të prekë njerëzit me çdo ngjyrë lëkure. Te lëkurat më të errëta, ndryshimet mund të shfaqen edhe në shputa, pëllëmbë ose poshtë thonjve dhe mund të dallohen më vonë.

Family Hospital rekomandon kontroll vjetor për personat që kanë shumë nishane ose ndryshime në formën, ngjyrën dhe madhësinë e tyre. Shpeshtësia përfundimtare përcaktohet nga dermatologu sipas rrezikut individual.

A duhet të prisni deri pas verës për kontroll?

Jo. Nëse vini re një ndryshim, nuk ka arsye të prisni deri në vjeshtë.

Një nishan që po zmadhohet, po ndryshon ngjyrë, po gjakoset ose po shkakton kruajtje duhet të kontrollohet sa më shpejt.

Ekspozimi i fundit në diell nuk e pengon domosdoshmërisht dermatologun ta vlerësojë nishanin. Mjeku mund të vendosë nëse nevojitet vetëm ndjekje, fotografim, dermatoskopi ose heqje.

Zbulimi i hershëm është i rëndësishëm, sepse kanceri i lëkurës trajtohet më lehtë kur identifikohet në fazat e para.

Si t’i mbroni nishanet nga dielli?

Nishanet nuk duhet të mbulohen vetëm me një pikë kremi. Mbrojtja duhet të përfshijë të gjithë zonën e ekspozuar të lëkurës.

Qëndroni në hije kur rrezatimi është i fortë dhe përdorni veshje që mbulojnë lëkurën, kapele dhe syze dielli. Në zonat që mbeten të ekspozuara përdorni krem me mbrojtje të gjerë dhe riaplikojeni rregullisht, veçanërisht pas notit ose djersitjes.

Kremi mbrojtës nuk duhet përdorur për të zgjatur qëndrimin në diell. Ai është vetëm një pjesë e mbrojtjes dhe duhet kombinuar me hijen dhe veshjet.

Solariumet dhe pajisjet për nxirje artificiale duhet të shmangen, sepse përdorin rreze ultraviolet që dëmtojnë lëkurën dhe rrisin rrezikun për kancer të lëkurës.

Kontrolli i nishaneve në Family Hospital

Në Family Hospital, shërbimi i Dermatologjisë ofron vizita për kontrollin e nishaneve dhe vlerësimin e ndryshimeve të lëkurës.

Gjatë konsultës, dermatologu pyet se kur është vënë re nishani, nëse ka ndryshuar dhe nëse shoqërohet me kruajtje, dhimbje ose gjakosje. Më pas kontrollon lëkurën dhe përcakton nëse nevojitet ndjekje ose ekzaminim i mëtejshëm.

Kontrolli është veçanërisht i rëndësishëm për personat që kanë shumë nishane ose që vërejnë ndryshime në formë, ngjyrë dhe madhësi.

Frequently asked questions

A është normale që nishanet të errësohen gjatë verës?

Disa nishane mund të duken më të errëta pas ekspozimit në diell. Megjithatë, një ndryshim i dukshëm, i pabarabartë ose që vazhdon duhet të kontrollohet nga dermatologu.

A mund të vendos krem mbrojtës mbi nishan?

Po. Kremi mbrojtës duhet vendosur edhe mbi nishane, si pjesë e mbrojtjes së gjithë lëkurës së ekspozuar.

A mund të bëhet dermatoskopia gjatë verës?

Po. Dermatoskopia mund të kryhet në çdo periudhë të vitit. Një nishan që ka ndryshuar nuk duhet lënë pa kontroll vetëm sepse jeni të nxirë ose keni qenë së fundmi në plazh.

A janë të rrezikshme qimet që dalin nga nishani?

Prania e qimeve nuk tregon vetë nëse një nishan është i rrezikshëm apo jo. Më të rëndësishme janë ndryshimet në formë, ngjyrë, madhësi dhe sjellje.

A mund ta pres ose ta heq vetë një nishan?

Jo. Prerja, djegia ose trajtimi i nishanit në shtëpi mund të shkaktojë gjakderdhje, infeksion dhe ta vështirësojë diagnostikimin. Nishani duhet të vlerësohet dhe, kur është e nevojshme, të hiqet nga mjeku.